مشخصات فنی شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب؛ مدل و کاربرد

شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب یکی از شیرهای خودکار این شرکت برای جلوگیری از برگشت جریان در خطوط لوله است. این شیر با مکانیزم لولایی یا Swing Check Valve کار می‌کند و بدون نیاز به عملگر خارجی، بر اساس جهت و فشار جریان باز و بسته می‌شود.

مدل CKM16 در سبد محصولات فارآب با عنوان «شیر یکطرفه لولایی (زبانه فلزی)» معرفی شده است. این مدل دارای فشار کاری ۱۶ بار و حداکثر دمای کاری ۱۱۰ درجه سانتی‌گراد است و برای کاربردهایی مانند صنایع آب، فاضلاب و تأسیسات حرارتی، برودتی و تهویه مطبوع در نظر گرفته شده است.

شیر یکطرفه زبانه فلزی چیست؟

شیر یکطرفه یا Check Valve تجهیزی است که وظیفه اصلی آن جلوگیری از برگشت سیال در خط لوله است. برخلاف شیرهای قطع و وصل، این شیر معمولاً به فرمان دستی یا اکچویتور نیاز ندارد و با تغییر جهت جریان، به‌صورت خودکار عمل می‌کند.

در مدل زبانه فلزی، عضو مسدودکننده به‌صورت یک دیسک یا زبانه لولایی طراحی شده است. هنگامی که جریان در جهت مجاز حرکت می‌کند، زبانه از روی نشیمنگاه بلند شده و مسیر عبور سیال باز می‌شود. با کاهش جریان یا ایجاد جریان معکوس، زبانه به سمت نشیمنگاه برمی‌گردد و مسیر را می‌بندد.

مدل CKM16 فارآب در گروه Swing Check Valve قرار دارد و در طراحی آن از آب‌بندی فلزی استفاده شده است.

مدل شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب

محصول موردنظر با کد CKM16 در فهرست رسمی شیرهای یکطرفه فارآب قرار دارد. فارآب این مدل را با عنوان Swing Check Valve (Metal Seated) معرفی کرده است.

مشخصات اصلی CKM16 عبارت‌اند از:

مشخصه	CKM16
نوع شیر	یکطرفه لولایی
نوع زبانه	فلزی
نوع مکانیزم	Swing Check
نوع آب‌بندی	Metal Seated
فشار کاری	۱۶ بار
حداکثر دمای کاری	۱۱۰°C
استاندارد طراحی	EN 12334
استاندارد ابعادی	EN 558 Series 48
استاندارد فلنج	EN 1092-2
استاندارد تست	EN 12266-1
کاربرد	آب، فاضلاب و HVAC

مشخصات فوق مربوط به مدل CKM16 است و نباید به سایر شیرهای یکطرفه فارآب تعمیم داده شود.

ساختار شیر یکطرفه CKM16

شیر یکطرفه زبانه فلزی از چند بخش اصلی تشکیل شده که عملکرد خودکار شیر را امکان‌پذیر می‌کنند.

بدنه

بدنه محفظه اصلی شیر است و مسیر عبور سیال، دیسک، نشیمنگاه و مکانیزم لولایی را در خود جای می‌دهد.

طبق دیتاشیت CKM16، برای بدنه و بونت از متریال‌هایی مانند GGG40 / GG25 استفاده شده است. انتخاب متریال بدنه باید با فشار، دما و نوع سیال هماهنگ باشد.

دیسک یا زبانه

زبانه فلزی عضو متحرک اصلی شیر است. این قطعه به کمک مکانیزم لولایی حرکت می‌کند و با تغییر وضعیت جریان، مسیر عبور را باز یا بسته می‌کند.

در CKM16، متریال دیسک در دیتاشیت GGG40 اعلام شده است.

نشیمنگاه

Seat یا نشیمنگاه محل تماس دیسک در زمان بسته‌شدن شیر است. در CKM16، متریال نشیمنگاه AISI 304 در دیتاشیت محصول ذکر شده است.

لولا و پین لولا

لولا امکان حرکت چرخشی دیسک را فراهم می‌کند. طبق مشخصات فنی فارآب، بدنه لولا از GGG40 و پین لولا از AISI 420 ساخته شده است.

شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب چگونه کار می‌کند؟

عملکرد CKM16 بر پایه اختلاف فشار و جهت جریان است.

وقتی فشار سیال در سمت ورودی بیشتر از سمت خروجی باشد، جریان باعث بلندشدن زبانه از روی نشیمنگاه می‌شود. در این حالت، مسیر عبور سیال باز خواهد بود.

هنگامی که جریان کاهش پیدا کند یا فشار سمت خروجی باعث ایجاد جریان معکوس شود، زبانه به سمت نشیمنگاه حرکت می‌کند و با بسته‌شدن مسیر، از برگشت سیال جلوگیری می‌کند.

این عملکرد خودکار باعث می‌شود شیر یکطرفه در خطوط انتقال آب و سیستم‌های پمپاژ کاربرد مهمی داشته باشد.

تفاوت زبانه فلزی و زبانه لاستیکی فاراب

فارآب در کنار CKM16، مدل CKR16 را نیز با عنوان شیر یکطرفه زبانه لاستیکی یا Swing Check Valve (Soft Sealing) عرضه می‌کند. هر دو مدل دارای مکانیزم لولایی و فشار کاری ۱۶ بار هستند، اما نوع آب‌بندی آن‌ها متفاوت است.

ویژگی	CKM16	CKR16
نوع زبانه/آب‌بندی	فلزی	لاستیکی
مکانیزم	Swing Check	Swing Check
فشار کاری	۱۶ بار	۱۶ بار
حداکثر دما	۱۱۰°C	۱۱۰°C
طراحی	EN 12334	EN 12334
Face-to-Face	EN 558 Series 48	EN 558 Series 48
کاربردهای اعلام‌شده	آب، فاضلاب، HVAC	آب، فاضلاب، HVAC

انتخاب بین این دو مدل باید بر اساس نوع سیال، شرایط دمایی، نیاز آب‌بندی و الزامات واقعی خط انجام شود.

کاربرد شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب

فارآب کاربرد CKM16 را در سه گروه اصلی صنایع آب، فاضلاب و تأسیسات حرارتی، برودتی و تهویه مطبوع اعلام کرده است.

خطوط آب

در خطوط انتقال و توزیع آب، برگشت جریان می‌تواند باعث تغییر شرایط هیدرولیکی و ایجاد مشکل برای تجهیزات شود. استفاده از شیر یکطرفه در محل مناسب می‌تواند از حرکت معکوس سیال جلوگیری کند.

سیستم‌های پمپاژ

در خطوط خروجی پمپ، برگشت ناگهانی آب پس از توقف پمپ می‌تواند به سیستم آسیب وارد کند. شیر یکطرفه یکی از تجهیزاتی است که در طراحی چنین خطوطی برای جلوگیری از برگشت جریان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

با این حال، انتخاب نوع Check Valve باید با توجه به شرایط پمپ، سرعت جریان و احتمال ضربه قوچ انجام شود.

خطوط فاضلاب

شیرهای یکطرفه در برخی سامانه‌های فاضلاب برای جلوگیری از برگشت جریان مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این کاربرد، وجود مواد جامد و شرایط سیال باید هنگام انتخاب شیر مورد توجه قرار گیرد.

تأسیسات HVAC

مدل CKM16 برای تأسیسات حرارتی، برودتی و تهویه مطبوع نیز معرفی شده است. در این سیستم‌ها می‌توان از شیر یکطرفه برای جلوگیری از برگشت سیال در بخش‌های مختلف مدار استفاده کرد.

استانداردهای شیر یکطرفه CKM16

یکی از بخش‌های مهم مشخصات فنی این محصول، استانداردهای طراحی، ابعادی، فلنج و تست آن است.

EN 12334 به‌عنوان استاندارد طراحی CKM16 اعلام شده است.

برای ابعاد Face-to-Face نیز EN 558 Series 48 مورد استفاده قرار گرفته است. این موضوع هنگام جایگزینی شیر موجود اهمیت دارد؛ زیرا طول نصب شیر جدید باید با فضای موجود در خط سازگار باشد.

همچنین فارآب برای ماشین‌کاری و سوراخ‌کاری فلنج‌ها EN 1092-2 و برای تست و بازرسی EN 12266-1 را اعلام کرده است.

فشار و دمای کاری CKM16

شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب مدل CKM16 دارای فشار کاری ۱۶ بار و حداکثر دمای کاری ۱۱۰ درجه سانتی‌گراد است.

این مقادیر باید در زمان انتخاب شیر با شرایط واقعی سرویس تطبیق داده شوند. فشار و دمای خط، نوع سیال و شرایط کاری می‌توانند روی انتخاب نهایی تأثیرگذار باشند.

به‌خصوص در دماهای بالا، باید سازگاری متریال اجزای شیر و محدوده مجاز عملکرد آن بررسی شود.

سایز و ابعاد شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب

در دیتاشیت CKM16، ابعاد محصول برای سایزهای مختلف ارائه شده است. این مدل در سایزهای DN50 تا DN350 در جدول ابعادی فارآب درج شده است. طول Face-to-Face برای سایزهای مختلف در این جدول از ۲۰۰ تا ۸۰۰ میلی‌متر تغییر می‌کند.

برخی از مشخصات ابعادی مدل CKM16 عبارت‌اند از:

DN	طول L (mm)	ارتفاع H (mm)	وزن تقریبی
۵۰	۲۰۰	۱۳۵	۱۲٫۵ kg
۱۰۰	۳۰۰	۱۷۵	۳۰ kg
۱۵۰	۴۰۰	۲۳۸	۵۷٫۵ kg
۲۰۰	۵۰۰	۲۸۵	۹۰ kg
۲۵۰	۶۰۰	۳۱۷	۱۲۰ kg
۳۰۰	۷۰۰	۳۲۰	۱۵۵ kg
۳۵۰	۸۰۰	۵۲۰	۲۳۸ kg

این اعداد از جدول ابعادی و وزنی دیتاشیت CKM16 استخراج شده‌اند و برای سفارش یا طراحی نهایی بهتر است با آخرین نسخه مدارک فنی محصول تطبیق داده شوند.

نکات نصب شیر یکطرفه زبانه فلزی

نصب صحیح شیر یکطرفه برای عملکرد مناسب آن اهمیت زیادی دارد. پیش از نصب باید جهت جریان مشخص‌شده روی بدنه با جهت جریان واقعی خط مطابقت داشته باشد.

همچنین باید به موارد زیر توجه شود:

• بررسی جهت جریان پیش از نصب
• هم‌راستایی فلنج‌های خط
• استفاده از گسکت مناسب
• جلوگیری از اعمال تنش اضافی به بدنه
• تمیزبودن داخل خط
• اطمینان از آزاد بودن حرکت زبانه
• فراهم‌کردن فضای مناسب برای تعمیر و بازرسی
• بررسی عملکرد شیر پس از راه‌اندازی

در خطوط پمپاژ، محل نصب Check Valve نیز اهمیت زیادی دارد و باید بر اساس طراحی هیدرولیکی و شرایط عملکرد سیستم تعیین شود.

شیر یکطرفه زبانه فلزی و ضربه قوچ

یکی از موضوعاتی که در انتخاب شیرهای یکطرفه باید مورد توجه قرار گیرد، احتمال ایجاد ضربه قوچ است.

هنگامی که جریان با سرعت بالا به‌صورت ناگهانی متوقف یا معکوس می‌شود، تغییر سریع فشار می‌تواند موج فشاری در خط ایجاد کند. نحوه بسته‌شدن شیر یکطرفه می‌تواند بر شدت این پدیده اثر بگذارد.

بنابراین در خطوط حساس، انتخاب Check Valve نباید فقط بر اساس سایز و فشار نامی انجام شود. سرعت جریان، مشخصات پمپ، طول خط، اختلاف ارتفاع و شرایط توقف سیستم نیز باید بررسی شوند.

نگهداری شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب

شیر یکطرفه زبانه فلزی به دلیل نداشتن عملگر خارجی، ساختار نسبتاً ساده‌ای دارد؛ اما این موضوع به معنی بی‌نیازی از بازرسی نیست.

موارد زیر می‌توانند در برنامه نگهداری دوره‌ای بررسی شوند:

• نشتی در حالت بسته
• سلامت دیسک و نشیمنگاه
• وضعیت لولا و پین
• خوردگی قطعات
• وجود رسوب یا ذرات جامد
• صدا و لرزش غیرعادی
• افزایش افت فشار
• عملکرد صحیح زبانه

در صورت وجود آلودگی یا رسوب، ممکن است زبانه به‌درستی روی Seat قرار نگیرد و در نتیجه شیر دچار نشتی شود.

تفاوت شیر یکطرفه زبانه فلزی با شیر کشویی

شیر یکطرفه و شیر کشویی وظایف متفاوتی دارند.

شیر یکطرفه برای جلوگیری از برگشت جریان طراحی شده و به‌صورت خودکار عمل می‌کند. در مقابل، شیر کشویی عمدتاً برای قطع و وصل جریان استفاده می‌شود.

به همین دلیل نمی‌توان Check Valve را جایگزین شیر قطع و وصل دانست. در بسیاری از خطوط، هر دو تجهیز ممکن است در نقاط مختلف سیستم مورد استفاده قرار گیرند.

عوامل مؤثر بر انتخاب CKM16

برای انتخاب شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب باید شرایط واقعی خط بررسی شود. مهم‌ترین پارامترها عبارت‌اند از:

• سایز اسمی لوله
• فشار کاری
• دمای سیال
• نوع سیال
• سرعت جریان
• جهت جریان
• احتمال برگشت جریان
• احتمال ایجاد ضربه قوچ
• نوع اتصال فلنجی
• فضای نصب
• شرایط خوردگی
• نیاز به آب‌بندی فلزی

همچنین در خطوط پمپاژ، مشخصات پمپ و شرایط راه‌اندازی و توقف باید در انتخاب شیر مورد توجه قرار گیرند.

شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب؛ انتخابی برای جلوگیری از برگشت سیال

شیر یکطرفه زبانه فلزی فاراب با کد CKM16 یک Swing Check Valve با نشیمنگاه فلزی است که برای جلوگیری از برگشت جریان در کاربردهای آب، فاضلاب و HVAC طراحی شده است. این مدل دارای PN16، حداکثر دمای کاری ۱۱۰ درجه سانتی‌گراد، طراحی EN12334، ابعاد EN558 Series 48، فلنج EN1092-2 و تست EN12266-1 است.

طبق دیتاشیت رسمی، CKM16 در سایزهای DN50 تا DN350 ارائه شده و برای اجزای مختلف آن متریال‌هایی مانند GGG40، GG25، AISI 304 و AISI 420 ذکر شده است.

در نهایت، انتخاب این شیر باید بر اساس فشار و دمای واقعی سرویس، نوع سیال، سایز خط، سرعت جریان و شرایط نصب انجام شود. توجه به این پارامترها می‌تواند به انتخاب یک شیر یکطرفه مناسب و کاهش مشکلاتی مانند نشتی، لرزش، افت فشار و برگشت جریان کمک کند.