مشخصات فنی موردنیاز در دیتاشیت و سفارش شیر سوزنی فولادی کلاس ۱۵۰

دیتاشیت شیر سوزنی فولادی کلاس ۱۵۰ یکی از مهم‌ترین مدارک برای تعیین مشخصات فنی، تطبیق با خط لوله و کنترل محصول در زمان تأمین است. ثبت دقیق اطلاعات در دیتاشیت باعث می‌شود مشخصات شیر از نظر سایز، فشار، دما، متریال، اتصال، عملکرد و تست به‌صورت شفاف مشخص شود.

در یک سفارش صنعتی، عبارت «شیر سوزنی فولادی فلنجدار کلاس ۱۵۰» به‌تنهایی اطلاعات کافی ارائه نمی‌کند. برای انتخاب مدل مناسب باید مشخصات فرآیندی، ابعادی و متریالی به‌صورت جداگانه تعیین شوند.

اطلاعات پایه شیر سوزنی

در ابتدای دیتاشیت معمولاً مشخصات عمومی شیر ثبت می‌شود:

مشخصه	اطلاعات مورد نیاز
Valve Type	Needle Valve
Body Type	Steel
Pressure Class	Class 150
Nominal Size	NPS / DN
Connection	Flanged
Operation	Manual / Actuated
Application	Control / Throttling / Isolation
Service	نوع سرویس
Quantity	تعداد مورد نیاز

در این بخش بهتر است نوع دقیق شیر نیز مشخص شود تا از ارسال محصولی با طراحی متفاوت جلوگیری شود.

سایز NPS و DN

سایز اسمی شیر باید به‌صورت مشخص در دیتاشیت درج شود. استفاده از NPS یا DN برای شناسایی سایز کافی است، اما در صورت نیاز باید ابعاد واقعی مسیر عبور نیز از نقشه سازنده بررسی شوند.

نمونه سایزبندی متداول:

NPS	DN
½”	DN15
¾”	DN20
۱″	DN25
۱¼”	DN32
۱½”	DN40
۲″	DN50
۲½”	DN65
۳″	DN80
۴″	DN100
۶″	DN150

این تبدیل‌ها اسمی هستند و به معنی برابر بودن قطر واقعی Bore با مقدار DN نیستند.

کلاس فشار

در دیتاشیت باید رده فشار شیر به‌صورت واضح درج شود:

Pressure Class: ASME Class 150

نکته مهم این است که Class 150 به معنی فشار ثابت ۱۵۰ psi در تمام دماها نیست. فشار مجاز واقعی به متریال و دمای کاری وابسته است.

بنابراین در سفارش بهتر است علاوه بر Class، فشار و دمای طراحی نیز مشخص شوند.

فشارهای مورد نیاز در دیتاشیت

فشار فرآیندی بهتر است به چند پارامتر تفکیک شود:

پارامتر	توضیح
Design Pressure	فشار طراحی
Operating Pressure	فشار کاری
Inlet Pressure	فشار ورودی
Outlet Pressure	فشار خروجی
Test Pressure	فشار تست
Differential Pressure	اختلاف فشار دو طرف شیر

فشار تست نباید به‌عنوان فشار کاری مجاز شیر تلقی شود.

دمای کاری

دمای سرویس یکی از پارامترهای اصلی در انتخاب بدنه، سیت و Packing است.

در صورت نیاز، اطلاعات زیر باید درج شوند:

• Minimum Design Temperature
• Normal Operating Temperature
• Maximum Operating Temperature
• Design Temperature

در سرویس‌های دمای بالا باید محدوده دمایی تمام اجزای مهم، نه فقط بدنه، بررسی شود.

مشخصات سیال

نوع سیال باید در دیتاشیت به‌صورت دقیق مشخص شود. عباراتی مانند «Process Fluid» به‌تنهایی برای انتخاب دقیق متریال کافی نیستند.

پارامتر	نمونه اطلاعات
Fluid	آب، بخار، گاز، روغن یا سیال فرآیندی
Phase	Liquid / Gas / Steam
Density	چگالی
Viscosity	ویسکوزیته
Specific Gravity	وزن مخصوص
Corrosiveness	میزان خورندگی
Solids	وجود ذرات جامد
Chemical Composition	ترکیب شیمیایی در صورت نیاز

برای سیالات شیمیایی یا خورنده، ترکیب واقعی سیال و شرایط فرآیندی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

دبی مورد نیاز

دبی باید به‌صورت عددی و با محدوده کاری مشخص شود.

بهتر است حداقل سه مقدار ثبت شوند:

Minimum Flow + Normal Flow + Maximum Flow

این اطلاعات برای انتخاب سایز و بررسی ظرفیت شیر ضروری هستند.

اگر واحد دبی نیز مشخص شود، احتمال خطای محاسباتی کاهش پیدا می‌کند؛ برای مثال:

• kg/h
• t/h
• m³/h
• L/min
• Nm³/h
• Sm³/h

واحد مورد استفاده باید با شرایط تعریف‌شده دبی سازگار باشد.

مشخصات Cv و Kv

در صورت ارائه توسط سازنده، مقدار Cv یا Kv باید در دیتاشیت درج شود.

این ضرایب برای بررسی ظرفیت عبور شیر استفاده می‌شوند، اما مقدار آنها به مدل، سایز و هندسه داخلی شیر وابسته است.

بنابراین نباید یک مقدار عمومی Cv یا Kv را برای تمام شیرهای سوزنی یک سایز در نظر گرفت.

در پروژه‌های حساس، منحنی ظرفیت یا اطلاعات عملکردی سازنده نیز می‌تواند درخواست شود.

متریال بدنه

عبارت «Carbon Steel» یا «Stainless Steel» برای یک سفارش مهندسی معمولاً کافی نیست و بهتر است گرید دقیق متریال مشخص شود.

نمونه استانداردهای متداول عبارت‌اند از:

قطعه / روش ساخت	نمونه استاندارد
Carbon Steel Forging	ASTM A105
Cast Carbon Steel	ASTM A216
Stainless / Alloy Forging	ASTM A182

استاندارد و گرید واقعی باید بر اساس طراحی شیر و روش ساخت مشخص شوند.

متریال اجزای داخلی

در شیر سوزنی، مشخصات Trim اهمیت زیادی دارد.

دیتاشیت می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

جزء	مشخصات مورد نیاز
Needle	Material / Grade
Stem	Material / Grade
Seat	Material / Type
Bonnet	Material
Packing	Type / Material
Gasket	Material
Trim	مشخصات کامل

برای سیت و پکینگ، فشار، دما و سازگاری شیمیایی با سیال باید هم‌زمان بررسی شوند.

نوع سیت

نوع سیت باید در سفارش مشخص باشد. گزینه‌های متداول ممکن است شامل Metal Seat، PTFE، Graphite یا آلیاژهای خاص باشند.

انتخاب سیت به موارد زیر وابسته است:

• دمای کاری
• فشار
• نوع سیال
• نیاز آب‌بندی
• خورندگی
• فرسایش
• وجود ذرات

نباید یک نوع سیت را بدون بررسی شرایط سرویس برای تمام کاربردها انتخاب کرد.

مشخصات Packing

Packing وظیفه آب‌بندی اطراف استم را دارد. نوع آن باید با دما و نوع سیال سازگار باشد.

برای سرویس‌های حساس به نشتی، اطلاعات بیشتری درباره سیستم آب‌بندی ممکن است مورد نیاز باشد؛ به‌خصوص در خطوط گاز یا سیالات خطرناک.

مشخصات اتصال فلنجی

برای شیر سوزنی فلنجدار، اتصال باید به‌صورت کامل در دیتاشیت تعریف شود:

مشخصه	اطلاعات
Connection	Flanged
Flange Size	NPS / DN
Pressure Class	۱۵۰
Flange Standard	ASME B16.5 در صورت کاربرد
Facing	RF / FF / نوع مشخص
Material	گرید فلنج
PCD	طبق استاندارد
Bolt Holes	تعداد و قطر
Flange Thickness	طبق استاندارد
Face to Face	طبق طراحی

فقط ذکر «Flanged Class 150» برای تطبیق کامل اتصال کافی نیست.

نوع Facing

نوع سطح فلنج باید مشخص شود. گزینه‌های رایج می‌توانند شامل RF و FF باشند و سایر انواع تنها در صورت طراحی و مشخصات پروژه باید درج شوند.

نوع Facing باید با فلنج مقابل و گسکت هماهنگ باشد.

در سفارش بهتر است به‌جای عبارت کلی Flanged، اطلاعاتی مانند زیر ثبت شود:

Flanged – Class 150 – RF – Standard مشخص

ابعاد Face to Face

Face to Face یکی از اطلاعات مهم برای نصب شیر در خط لوله است.

در دیتاشیت باید مقدار Face to Face بر اساس نقشه یا استاندارد ابعادی مربوطه مشخص شود. نباید یک عدد عمومی را برای تمام شیرهای سوزنی یک سایز در نظر گرفت، زیرا طراحی و سازنده می‌توانند روی ابعاد نهایی اثر داشته باشند.

ابعاد کلی شیر

علاوه بر Face to Face، در صورت نیاز باید ابعاد کلی شیر نیز ارائه شوند:

• Overall Length
• Overall Height
• Flange Diameter
• Handwheel Diameter
• Stem Height
• Maintenance Clearance

این اطلاعات برای طراحی پایپینگ و فضای تعمیرات اهمیت دارند.

وزن شیر

وزن شیر در پروژه‌هایی که محدودیت سازه‌ای یا حمل‌ونقل وجود دارد می‌تواند در دیتاشیت درج شود.

وزن واقعی به سایز، نوع بدنه، ضخامت، نوع فلنج، متریال و طراحی سازنده وابسته است.

به همین دلیل مقدار نهایی باید از کاتالوگ یا نقشه رسمی سازنده دریافت شود.

استانداردهای طراحی و ساخت

در دیتاشیت بهتر است استاندارد هر بخش به‌صورت جداگانه درج شود.

بخش	استاندارد / اطلاعات
Valve Design	استاندارد طراحی
Flange	ASME B16.5 در صورت کاربرد
Face to Face	استاندارد ابعادی مربوطه
Body Material	استاندارد متریال
Forging	استاندارد فورج
Casting	استاندارد ریخته‌گری
Testing	استاندارد تست
Inspection	الزامات بازرسی

استانداردها باید بر اساس طراحی واقعی محصول اعلام شوند و نباید صرفاً برای تکمیل ظاهری دیتاشیت درج شوند.

تست و بازرسی

مشخصات تست باید در سفارش یا دیتاشیت تعیین شوند.

موارد متداول عبارت‌اند از:

• Shell Test
• Seat Test
• External Leakage Test
• Hydrostatic Test
• Visual Inspection
• Dimensional Inspection

در صورت کاربرد، استاندارد تست مانند API 598 نیز باید مشخص شود.

نوع تست، فشار تست و معیار پذیرش باید مطابق استاندارد مورد استفاده و مشخصات پروژه تعیین شوند.

تست‌های غیرمخرب

در پروژه‌های خاص ممکن است تست‌های غیرمخرب درخواست شوند:

تست	کاربرد کلی
VT	بازرسی ظاهری
PT	عیوب سطحی
MT	عیوب سطحی مواد فرومغناطیس
RT	بررسی داخلی برخی قطعات
UT	بررسی عیوب داخلی یا ضخامت

این تست‌ها برای تمام شیرهای Class 150 به‌صورت عمومی اجباری نیستند و باید بر اساس مشخصات پروژه تعیین شوند.

مدارک متریال

برای پروژه‌های صنعتی، مدارک متریال ممکن است بخشی از سفارش باشند.

بسته به الزامات پروژه می‌توان مدارکی مانند موارد زیر درخواست کرد:

• Material Certificate
• Test Certificate
• Certificate of Conformity
• Inspection Report
• Heat Number Traceability

سطح مستندات باید قبل از سفارش مشخص شود.

رنگ و پوشش

در شیرهای فولادی، نوع پوشش سطحی در صورت نیاز باید در سفارش مشخص شود.

اطلاعات مورد نیاز می‌تواند شامل:

• Surface Preparation
• Coating Type
• Coating Thickness
• رنگ نهایی
• الزامات پروژه

باشد.

نوع پوشش باید با شرایط محیطی، دمای کاری و مشخصات پروژه سازگار باشد.

نوع عملکرد شیر

در دیتاشیت باید مشخص شود شیر دستی است یا دارای عملگر.

Operation	مشخصات
Manual	Handwheel
Pneumatic	نوع و مشخصات Actuator
Electric	نوع و مشخصات Actuator
Other	طبق طراحی

در صورت استفاده از عملگر، گشتاور، محدوده حرکت، فشار سیگنال و سایر پارامترهای لازم باید مشخص شوند.

جهت نصب

در صورت وجود محدودیت یا الزام خاص، جهت نصب شیر باید در مدارک فنی مشخص شود.

همچنین باید فضای کافی برای:

• حرکت هندویل
• دسترسی به Packing
• تعمیرات
• بازکردن قطعات
• دسترسی به اتصالات

در نظر گرفته شود.

جهت نصب نهایی باید طبق طراحی شیر و دستورالعمل سازنده بررسی شود.

مشخصات عملکردی

برای شیرهایی که وظیفه تنظیم جریان دارند، بهتر است اطلاعات عملکردی نیز درخواست شوند:

مشخصه	مقدار
Flow Coefficient	Cv / Kv
Minimum Flow	دبی حداقل
Normal Flow	دبی نرمال
Maximum Flow	دبی حداکثر
Pressure Drop	افت فشار
Control Range	محدوده عملکرد
Leakage Class / Criterion	طبق استاندارد مورد نیاز

این اطلاعات به مهندس فرآیند کمک می‌کنند عملکرد شیر را با نیاز واقعی خط تطبیق دهد.

الزامات مربوط به نشتی

برای سفارش شیر باید مشخص شود هدف از شیر صرفاً تنظیم جریان است یا قطع جریان نیز مورد انتظار است.

در صورت نیاز به Shutoff، معیار نشتی باید بر اساس استاندارد تست و مشخصات پروژه تعیین شود.

همچنین در سرویس‌های گاز یا سیالات خطرناک، کنترل نشتی خارجی اطراف استم و Packing اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

نقشه و مدارک ابعادی

در سفارش صنعتی بهتر است نقشه رسمی سازنده نیز درخواست شود.

نقشه می‌تواند شامل:

• ابعاد کلی
• Face to Face
• ابعاد فلنج
• وزن
• سایز اتصالات
• موقعیت هندویل
• اجزای اصلی

باشد.

برای ابعاد نهایی، نقشه سازنده باید مرجع کنترل محصول باشد.

نمونه ساختار دیتاشیت

گروه	پارامتر
General	Valve Type
General	Size
General	Class
Connection	Flanged
Connection	Flange Standard
Connection	Facing
Process	Fluid
Process	Flow Rate
Process	Inlet Pressure
Process	Outlet Pressure
Process	Temperature
Material	Body
Material	Bonnet
Trim	Needle
Trim	Stem
Trim	Seat
Sealing	Packing
Performance	Cv / Kv
Dimensions	Face to Face
Dimensions	Overall Height
Operation	Manual / Actuated
Testing	Test Standard
Inspection	Inspection Requirements
Documents	Certificates / Reports

اطلاعات لازم برای سفارش

برای کاهش ابهام در سفارش، اطلاعات اصلی را می‌توان در قالب زیر ثبت کرد:

Valve Type: Needle Valve
Body: Steel – Grade مشخص
Size: NPS / DN مشخص
Class: 150
Connection: Flanged
Flange Standard: استاندارد مشخص
Facing: RF / FF
Fluid: نوع سیال
Flow: Min / Normal / Max
Pressure: Inlet / Outlet / Design
Temperature: Operating / Design
Seat: نوع و متریال
Stem: گرید متریال
Needle: گرید متریال
Packing: نوع
Cv/Kv: طبق دیتاشیت سازنده
Operation: Manual / Actuated
Testing: استاندارد تست
Inspection: الزامات پروژه
Documents: مدارک مورد نیاز

چک‌لیست نهایی دیتاشیت

مورد	وضعیت
نوع شیر	مشخص شده
NPS / DN	مشخص شده
Class 150	مشخص شده
نوع اتصال	مشخص شده
استاندارد فلنج	مشخص شده
Facing	مشخص شده
سیال	مشخص شده
دبی	مشخص شده
فشار ورودی و خروجی	مشخص شده
دمای کاری و طراحی	مشخص شده
متریال بدنه	مشخص شده
متریال Trim	مشخص شده
نوع Seat	مشخص شده
Packing	مشخص شده
Cv / Kv	در صورت نیاز
Face to Face	مشخص شده
استاندارد طراحی	مشخص شده
استاندارد تست	مشخص شده
تست نشتی	مشخص شده
مدارک متریال	مشخص شده
نقشه ابعادی	درخواست شده
الزامات پروژه	بررسی شده

برای سفارش دقیق شیر سوزنی فولادی کلاس ۱۵۰ فلنجدار، اطلاعات اصلی باید در چهار گروه فرآیندی، مکانیکی، متریالی و کنترلی ثبت شوند. سایز و Class باید همراه با فشار و دما بررسی شوند؛ متریال بدنه و Trim باید با سیال سازگار باشد؛ مشخصات فلنج باید با خط لوله تطبیق داده شود و الزامات تست و مدارک نیز از ابتدا در سفارش مشخص باشند. در نهایت، ابعاد، وزن، Face to Face و جزئیات ساخت باید با نقشه و دیتاشیت رسمی سازنده کنترل شوند.