سیستم جمعآوری آب باران چیست و چه کاربردی دارد؟
بارندگی یکی از منابع طبیعی مهم آب است، اما اگر آب حاصل از بارش بهدرستی هدایت و مدیریت نشود، میتواند باعث آبگرفتگی معابر، فرسایش خاک، آسیب به ساختمانها و ایجاد مشکلات مختلف در زیرساختهای شهری شود. سیستم جمعآوری آب باران مجموعهای از تجهیزات و مسیرهای انتقال است که برای جمعآوری، هدایت، تخلیه یا ذخیره آب حاصل از بارندگی مورد استفاده قرار میگیرد.
در این سیستمها معمولاً بخشهایی مانند ناودانی، آبرو، دریچههای ورودی، کانال، منهول، مخزن ذخیره و لولههای انتقال در کنار یکدیگر قرار میگیرند. انتخاب لوله مناسب نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا لوله باید بتواند حجم آب ورودی را بهدرستی منتقل کرده و در برابر شرایط محیطی و بارهای واردشده مقاومت کافی داشته باشد.
سیستم جمعآوری آب باران چگونه کار میکند؟
عملکرد سیستم جمعآوری آب باران به این صورت است که ابتدا آب ناشی از بارندگی از سطوح مختلف مانند سقف ساختمان، محوطه، خیابان، پارکینگ یا زمین جمعآوری میشود. سپس آب از طریق مسیرهای مشخص به شبکه انتقال هدایت میشود.
در یک ساختمان، برای مثال، آب باران روی سقف وارد آبرو یا ناودانی شده و از طریق لولههای عمودی و افقی به محل تخلیه یا مخزن ذخیره منتقل میشود.
در پروژههای شهری نیز آب سطحی میتواند از طریق دریچههای مخصوص وارد شبکه شده و سپس توسط لولههای انتقال به کانال، حوضچه، رودخانه، مخزن یا سایر نقاط تعیینشده هدایت شود.
در نتیجه، هدف اصلی این سیستم جلوگیری از تجمع کنترلنشده آب و هدایت آن به مسیری ایمن و مشخص است.
چرا جمعآوری آب باران اهمیت دارد؟
یکی از مهمترین دلایل اجرای سیستم جمعآوری آب باران، جلوگیری از تجمع آب در نقاط مختلف است. اگر روانآبهای ناشی از بارندگی مسیر مناسبی برای خروج نداشته باشند، احتمال ایجاد آبگرفتگی افزایش پیدا میکند.
این مسئله در مناطق شهری اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا سطوحی مانند آسفالت، بتن و سنگفرش نفوذپذیری کمی دارند و حجم قابلتوجهی از آب باران بهصورت روانآب روی سطح حرکت میکند.
یک سیستم مناسب میتواند آب را در مدت زمان مناسب جمعآوری کرده و از ایجاد اختلال در تردد، آسیب به تأسیسات و فرسایش برخی قسمتهای محیط جلوگیری کند.
کاربرد سیستم جمعآوری آب باران در ساختمانها
در ساختمانهای مسکونی، تجاری و صنعتی، آب باران باید از سطح پشتبام و سایر قسمتهای سازه به شکل کنترلشده خارج شود.
استفاده از ناودانی، آبرو و لولههای انتقال باعث میشود آب از مسیر مشخصی به پایین هدایت شود و از ریختن مستقیم آن روی دیوار، نما یا محوطه جلوگیری شود.
در برخی ساختمانها نیز میتوان آب جمعآوریشده را به مخازن ذخیره منتقل کرد و پس از تصفیه و متناسب با کیفیت آب، برای کاربردهای غیرشرب مانند آبیاری فضای سبز یا شستوشو استفاده کرد.
نقش سیستم آب باران در پروژههای شهری
در شهرها، مدیریت روانآبهای سطحی یکی از بخشهای مهم طراحی زیرساختهای شهری است. خیابانها، بزرگراهها، میدانها، پارکینگها و محوطههای عمومی باید به شکلی طراحی شوند که آب بارندگی بهسرعت از مسیرهای پرتردد خارج شود.
شبکههای جمعآوری آب باران شهری میتوانند شامل دریچههای آبگیر، لولههای انتقال، منهولها، کانالها و سازههای تخلیه باشند.
در چنین پروژههایی، ظرفیت شبکه باید با توجه به شدت بارندگی، مساحت حوضه آبریز، شیب زمین و شرایط محل تعیین شود.
استفاده از لوله پلی اتیلن در جمعآوری آب باران
لوله پلی اتیلن در برخی سیستمهای انتقال و مدیریت آب باران به دلیل مقاومت مناسب در برابر رطوبت، وزن نسبتاً کم و قابلیت اجرای مناسب مورد استفاده قرار میگیرد.
این لولهها در پروژههای مختلف میتوانند برای انتقال آب سطحی، تخلیه روانآب، هدایت آب جمعآوریشده از ساختمانها یا اتصال بخشهای مختلف شبکه به کار روند.
البته انتخاب نوع لوله به شرایط پروژه بستگی دارد و در کاربردهای زیرزمینی و زهکشی، ممکن است لولههای پلی اتیلن دوجداره یا محصولات تخصصی دیگر گزینه مناسبتری باشند.
لوله پلی اتیلن دوجداره در مدیریت آبهای سطحی
در پروژههایی که لوله در زیر زمین دفن میشود، مقاومت سازهای لوله در برابر فشار خاک و بارهای سطحی اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، در برخی پروژههای انتقال آب باران از لولههای پلی اتیلن دوجداره استفاده میشود.
ساختار این لولهها برای کاربردهای زیرزمینی طراحی شده و انتخاب آن باید بر اساس عمق دفن، نوع خاک، میزان بار ترافیکی و شرایط اجرایی انجام شود.
بنابراین نباید تنها بر اساس قطر لوله تصمیمگیری کرد؛ مشخصات مکانیکی و الزامات نصب نیز باید مورد بررسی قرار گیرند.
کاهش آبگرفتگی با مدیریت صحیح روانآب
یکی از کاربردهای مهم سیستم جمعآوری آب باران، کاهش احتمال آبگرفتگی در نقاط حساس است.
اگر شبکه بر اساس ظرفیت واقعی بارندگی طراحی شده باشد، آب از سطح خیابان یا محوطه جمعآوری شده و به محل مناسب انتقال پیدا میکند. این موضوع بهخصوص در مناطق شهری که سطح نفوذناپذیر زیادی دارند، اهمیت دارد.
البته عملکرد شبکه فقط به لوله وابسته نیست. تمیز بودن دریچهها، ظرفیت ورودیها، شیب مناسب، قطر لوله و ظرفیت نقاط تخلیه نیز در عملکرد نهایی سیستم تأثیرگذار هستند.
جمعآوری آب باران برای ذخیره و استفاده مجدد
آب باران را میتوان در برخی پروژهها به جای تخلیه کامل، جمعآوری و ذخیره کرد. برای این منظور آب از سطح مورد نظر جمعآوری شده و پس از عبور از فیلترها و تجهیزات لازم به مخزن انتقال پیدا میکند.
آب ذخیرهشده، با توجه به کیفیت و نوع تصفیه، میتواند برای برخی مصارف غیرشرب مانند آبیاری فضای سبز، شستوشوی محوطه یا برخی کاربردهای خدماتی مورد استفاده قرار گیرد.
در این حالت، سیستم جمعآوری آب باران علاوه بر کنترل روانآب، به مدیریت بهتر منابع آب نیز کمک میکند.
اجزای اصلی سیستم جمعآوری آب باران
یک سیستم آب باران میتواند بسته به نوع پروژه اجزای مختلفی داشته باشد. مهمترین آنها عبارتاند از:
- سطح جمعآوری آب
- ناودانی و آبرو
- دریچههای جمعآوری روانآب
- لولههای انتقال
- اتصالات
- منهول و حوضچههای بازدید
- مخزن ذخیره
- فیلتر و تجهیزات تصفیه در صورت نیاز
- محل تخلیه نهایی
طراحی سیستم باید به گونهای باشد که تمام این اجزا با یکدیگر هماهنگ باشند.
اهمیت انتخاب قطر مناسب لوله
یکی از اشتباهات رایج در اجرای سیستم جمعآوری آب باران، انتخاب قطر لوله بدون توجه به حجم آب ورودی است.
قطر لوله باید بر اساس عواملی مانند مساحت سطح جمعآوری، شدت بارندگی، شیب مسیر، طول خط و ظرفیت مورد نیاز تعیین شود. در پروژههای بزرگتر، محاسبات هیدرولیکی برای تعیین قطر و ظرفیت شبکه ضروری است.
لولهای که ظرفیت کافی نداشته باشد، ممکن است در زمان بارندگی شدید با مشکل سرریز یا پسزدگی مواجه شود.
نگهداری سیستم جمعآوری آب باران
حتی یک سیستم کاملاً طراحیشده نیز به نگهداری دورهای نیاز دارد. برگها، گلولای، زباله و رسوبات میتوانند مسیر ورودی یا انتقال آب را مسدود کنند.
بازرسی دریچهها، پاکسازی آبروها، بررسی منهولها و کنترل مسیر تخلیه از جمله اقداماتی هستند که میتوانند عملکرد شبکه را حفظ کنند.
در سیستمهای دارای مخزن نیز نظافت و بررسی کیفیت آب ذخیرهشده اهمیت بیشتری پیدا میکند.
سیستم جمعآوری آب باران در چه پروژههایی کاربرد دارد؟
این سیستم در طیف گستردهای از پروژهها قابل استفاده است، از جمله:
- ساختمانهای مسکونی و تجاری
- کارخانهها و واحدهای صنعتی
- پارکینگها
- فرودگاهها
- خیابانها و معابر شهری
- محوطههای عمومی
- زمینهای کشاورزی
- گلخانهها
- پروژههای عمرانی و زیرساختی
نوع سیستم و تجهیزات مورد استفاده در هر پروژه باید متناسب با شرایط محیط و میزان آب قابل جمعآوری طراحی شود.
جمعآوری اصولی آب باران؛ راهی برای مدیریت بهتر آب
سیستم جمعآوری آب باران تنها مجموعهای از لولهها و کانالها نیست، بلکه یک شبکه مهندسی برای جمعآوری، انتقال، تخلیه یا ذخیره روانآبهای ناشی از بارندگی است. اجرای صحیح این سیستم میتواند به کاهش آبگرفتگی، حفاظت از ساختمانها و زیرساختها و در برخی پروژهها استفاده مجدد از آب باران کمک کند.
در بخش انتقال، لوله پلی اتیلن میتواند با توجه به شرایط پروژه گزینه مناسبی باشد؛ بهویژه زمانی که مقاومت در برابر رطوبت، دوام، وزن مناسب و اجرای زیرزمینی مورد توجه قرار دارد. با این حال، انتخاب نهایی باید بر اساس حجم آب، قطر مورد نیاز، فشار و بارهای واردشده، شرایط خاک و الزامات طراحی انجام شود.
۱- مقدار … متر مکعب از آبی که بیش از۹۵% از آبی است که دربارندگی ها باعث جاری شدن سیل و طغیان رودخانه در بخش محمله شهرستان خنج استان فارس می شود از محلی به نام بیدزرد در بالادست روستای ابوالفضل (ع) دهستان چاه طوس بخش محمله شهرستان خنج استان فارس جاری می شود آرزوی اینجانب از کودکی این بوده است تا جلو مقدار … متر مکعب آبی را که بیش از ۹۵% از آبی است که در بارندگی ها باعث جاری شدن سیل و طغیان رودخانه دربخش محمله شهرستان خنج استان فارس می شود را در محلی به نام تنگه بیدزرد در بالادست روستای ابوالفضل (ع) دهستان چاه طوس بخش محمله شهرستان خنج استان فارس را با احداث بندی (سدی) خاکی بگیرم اینجانب از اینکه مقدار … متر مکعب از آبی که بیش از ۹۵% از آبی است که در بارندگی ها باعث جاری شدن سیل و طغیان رودخانه در بخش محمله شهرستان خنج استان فارس می شود سهم خلیجی می شود که می خواهند نام آن را به جای فارس به نام جعلی عربی تبدیل کنند ناراضی هستم اینجانب حتی راضی نیستم تا سرریز مقدار … متر مکعب از آبی که بیش از ۹۵% از آبی است که در بارندگی ها باعث جاری شدن سیل و طغیان رودخانه در بخش محمله شهرستان خنج استان فارس می شود که از محلی به نام بیدزرد در بالادست روستای ابوالفضل (ع) دهستان چاه طوس بخش محمله شهرستان خنج استان فارس جاری می شود سهم خلیجی شود که می خواهند نام آن را به جای فارس به نام جعلی عربی تبدیل کنند اینجانب در نظر دارم با تغییر مسیر سرریز مقدار … متر مکعب از آبی که بیش از ۹۵% از آبی است که در بارندگی ها باعث جاری شدن سیل و طغیان رودخانه در بخش محمله شهرستان خنج استان فارس می شود که از محلی به نام بیدزرد در بالادست روستای ابوالفضل (ع) دهستان چاه طوس بخش محمله شهرستان خنج استان فارس جاری می شود را سهم دریاچه فصلی در شهر خنج شهرستان خنج استان فارس نمایم. بعد از آن روستای ابوالفضل (ع) دهستان چاه طوس بخش محمله شهرستان خنج استان فارس را می توان به مقصد فصل های پائیزی و زمستانی مسافران از سراسر کشور و فصل های بهار و تابستان پرمحصول تبدیل کرد.
۲- آرزوی اینجانب از تاریخ ۱۳۷۰/۱۲/۲۲ تا تاریخ ۱۳۷۶/۰۷/۳۰ که کارمند اداره آب و فاضلاب شهری بخش خنج شهرستان لارستان شرکت آب و فاضلاب شهری استان فارس بوده ام یا از تاریخ ۱۳۷۶/۰۸/۰۱ تا تاریخ ۱۳۸۸/۱۲/۱۲ که کارمند شرکت آب و فاضلاب شهری کلان شهر شیراز بوده ام یا از تاریخ ۱۳۸۸/۱۲/۱۳ تا هم اکنون که کارمند امور آب و فاضلاب شهری شهر صدرا شرکت آب و قاضلاب شهری کلان شهر شیراز هستم یا درآینده که دوست دارم تا کارمند امور آب و فاضلاب شهری شهرستان خنج شرکت آب و فاضلاب شهری استان فارس باشم آرزویم پیگیری احداث تصفیه خانه فاضلاب شهری برای شهرهای خنج و فیشور(شهرهای واقع در اطراف دریاچه فصلی کفه خنج) بوده است آرزویم پیگیری احداث تصفیه خانه فاضلاب روستایی برای روستاهای واقع دراطراف دریاچه فصلی کفه خنج بوده است چون با آب مناسبی که از تصفیه فاضلاب شهرها و روستاهای اطراف دریاچه فصلی کفه خنج به دست می آید می شود کمربند سبزی را به طول ۱۸ کیلومتر و عرض ۸ کیلومتری دراطراف مساحت ۱۳۰ کیلومتری اطراف دریاچه فصلی کفه خنج احداث کرد و شهر خنج را به مقصد فصل های پائیزی و زمستانی مسافران از سراسر کشور و فصل های بهار و تابستان پرمحصول تبدیل کرد.
امام علی (ع) می فرمایند : کسی که آب و خاک یعنی نیروی طبیعی دارد و نیروی انسانی خود را برای بهره برداری به کار نمی بندد و با فقر و گدایی می گذراند نفرین و لعنت بر او باد.
دو نوع زمین خوار در کشور ایران وجود دارد ۱- یکی شخص یا اشخاصی که نتواند یا نتوانند به موقع و به اندازه رشوه خود را به کارکنان (الف – اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان … ب – اداره اجازه برداشت آب از زیر زمین در شهرستان … پ – اداره واگذاری زمین برای توسعه کشاورزی در شهرستان … ت – اداره ثبت اسناد املاک در شهرستان … بپردازد یا بپردازند ۲- یکی شخص یا اشخاصی که نتواند یا نتوانند به موقع و به اندازه رشوه خود را به الف – اداره شهرسازی شهرستان … ب – اداره روستا سازی شهرستان … پ – اداره ثبت اسناد املاک شهرستان …بپردازد یا بپردازند این شخص یا اشخاص از طرف مراجع مربوطه به عنوان زمین خوار به اداره دادگستری شهرستان … معرفی می شوند تا درس عبرتی شوند برای ملت بزرگ ایران